Het verhaal van Sanquin

Breakline

Hoe Sanquin stappen zet om bloedvoorziening betaalbaar te houden, maar ook betrouwbaarder en duurzamer te maken

Sanquin verzorgt de bloedvoorziening in Nederland en helpt daarmee – samen met de donors – zo’n 100.000 patiënten per jaar. De weg van donor naar patiënt is een complexe operatie die snel, betrouwbaar, en ook betaalbaar moet blijven. Toen één van de twee bloedbewerkingslocaties binnen 2 jaar niet langer beschikbaar zou zijn, lag er een complexe zorg supply chain puzzel op tafel.

We spreken met Ivo van Schaik, Onno Wisman en Mirjam Reimers van Sanquin. Hoe heeft Sanquin deze puzzel omgezet naar een kans om haar zorglogistiek en -huisvesting toekomstbestendig te maken? En hoe heeft Impact Stewards daarbij geholpen?

Onmisbare schakel in het zorgsysteem

Sanquin is de non-profit organisatie die wettelijk verantwoordelijk is voor de bloedvoorziening, plasma en bloedproducten in Nederland. Ivo van Schaik, Voorzitter van Raad van Bestuur, licht toe: “Naast het afnemen, verwerken en uitgeven van bloedproducten, houden we ons ook bezig met onderzoek en onderwijs op het gebied van bloed. Wij helpen ruim 100.000 patiënten per jaar en dragen zo bij aan de kwaliteit van leven van mensen. Onze missie is niet voor niets: Samen met de donor voor een beter leven van de patiënt.” Een unieke organisatie dus, en onmisbaar in het Nederlandse zorgsysteem.

Unieke zorg supply chain

Dit verhaal begint met nieuws van het ziekenhuis waarnaast één van de twee bewerkingslocaties, tevens ook uitgiftelocatie, van Sanquin gehuisvest was. Het ziekenhuis wilde dit gebouw kopen om te kunnen gebruiken voor haar eigen activiteiten. Sanquin ging hiermee akkoord en daarmee zou het per 1 januari 2025 nieuwe huisvesting moeten hebben.

Supply Chain Directeur Onno Wisman had natuurlijk vaker nagedacht over de optimale inrichting van Sanquin’s unieke zorg supply chain. Hij legt uit: “Via onze donors in onze tientallen vaste en  mobiele locaties krijgen wij bloed en plasma binnen. Dat verwerken we op onze bewerkingslocaties tot – vaak levensreddende – bloedproducten. Daarna gaan deze naar onze uitgiftelocaties die uitleveren aan ziekenhuizen. Dit gebeurt allemaal volgens strenge protocollen: van het testen van elke donatie op afwijkingen tot de strenge wet- en regelgeving rond strikte levertermijnen en temperatuurcondities.”

De puzzel opnieuw leggen

Het verkopen van een van de bewerkings- en uitgiftelocatie vormde in feite een unieke kans om de hele logistieke puzzel opnieuw te leggen. Ivo vertelt: “We vonden het verstandig om externe hulp te vragen bij zo’n impactvol vraagstuk waar je niet elke dag mee te maken hebt. Impact Stewards was de juiste partij met specialistische zorg supply chain kennis en het vermogen om het besluitvormingsproces goed te begeleiden.”

En zo komen Impact Stewards Daniël Brouwer, Laurens van Pinxteren, Johan Kalkoven, Patrick Filius en Tim van Rees aan boord. Het startpunt: een ‘greenfield’ zorg supply chain analyse. Als Sanquin alles opnieuw zou inrichten – wetende waar haar afnamelocaties en alle ziekenhuizen zijn – waar liggen dan de optimale bewerkings- en uitgiftelocaties? Het team verzamelde hiervoor alle relevante financiële en zorg supply chain data, ontwikkelde een Supply Chain model en valideerde de uitkomsten vervolgens bij experts binnen Sanquin.

Tim van Rees (l) en Ivo van Schaik (r)

Keuzes maken in de zorg supply chain

Het leverde 10 verschillende scenario’s op, maar hoe maak je daar een keuze in? Hiervoor ontwikkelden Impact Stewards en Sanquin samen een afwegingskader. Hoe behoudt Sanquin de kwaliteit van patiëntenzorg, ook binnen de wettelijke verplichting om ziekenhuizen binnen 1 uur en 15 minuten te kunnen beleveren bij spoed en redundantie bij nationale crises? Hoe beperkt het tegelijkertijd locatiekosten en kilometers? Hoe minimaliseren we de impact op personeel en hoe kan het rekening houden met duurzaamheid?

Op basis van de impact op personeel, CO2-emissies en kosten bleven twee mogelijkheden over, die werden voorgelegd aan de Raad van Toezicht. Ivo: “De ene optie had een groter besparingspotentieel maar ook een groter risico dat personeel van de huidige bewerkingslocaties niet mee zou willen gaan. Omdat we de specifieke kennis en kunde van onze mensen echt aan boord wilden houden, kozen we het alternatief: nieuwe bewerkingslocaties dichtbij bij de huidige locaties. Alleen de uitgifte in Nijmegen zouden we inhuizen bij de al bestaande uitgiftelocatie in Deventer. Ook kozen we ervoor om twee uitgiftelocaties in Eindhoven en Maastricht samen te voegen en te verplaatsen naar een nieuwe locatie in Weert.”

Ziekenhuizen betrekken

Een heldere en goed doordachte keuze, maar nu begint de uitdaging pas echt. Snel geschikte locaties vinden en iedereen meenemen in alle veranderingen – zowel intern als extern. Om zorgen en eventuele misverstanden weg te nemen, startten Sanquin en Impact Stewards een roadshow langs zo’n 20 ziekenhuizen. Onno: “Ziekenhuizen maakten zich met name zorgen om de aanrijdtijden. Er is zelfs contra-expertise ingezet, maar ook die studie toonde aan dat we de juiste locaties hebben gekozen.”

Sanquin zocht samen met de ziekenhuizen naar oplossingen, vertelt Onno: “Ook het ziekenhuis waar de huidige bewerkings- en uitgiftelocatie in gevestigd was, was bezorgd. In plaats vanuit uitgifte via buizenpost vanuit het ziekenhuis zelf, moest het nu rekening houden met een levertijd en het opslaan van andere voorraden.  Uiteindelijk hebben we in sommige gevallen voorraden herijkt of speciale voorzieningen getroffen om voorraden aan te passen aan de nieuwe omstandigheden.”

Ivo vult aan: “We hebben hier met het hele team veel tijd ingestoken. Uiteindelijk begrijpen ook de ziekenhuizen dat we het samen doen voor het grotere plaatje: het toegankelijk en betaalbaar houden van het Nederlandse zorgsysteem.”

Locaties scouten

Intussen tikte de klok door en moesten er nieuwe locaties worden gevonden. De bewerking en uitgifte van bloed- en plasmaproducten is geen eenvoudig proces en komt met strenge protocollen. Welke panden het ook zouden worden, er zou sowieso veel aan moeten gebeuren om het geschikt te maken voor Sanquin. Impact Steward Laurens van Pinxteren is expert zorghuisvesting –en processen en ging mee naar het scouten van locaties. Vooral een geschikte bewerkingslocatie vinden is een uitdaging. Zo zouden alle activiteiten bij voorkeur op de begane grond plaats moeten kunnen vinden voor een efficiënte en veilige flow. En het pand moest goed bereikbaar zijn: niet alleen voor personeel maar ook voor vrachtwagens.

Voor de bewerking werd het uiteindelijk een voormalige baby outlet store in Elst. Ivo vertelt: “Voor de medewerkers, die stap voor stap waren meegenomen in de besluitvorming was dat toch een meevaller: niet al te ver van de oorspronkelijke locatie. Op een enkeling na wilde iedereen mee naar het nieuwe pand. Ook het vooruitzicht van het straks werken in een state-of-art locatie was natuurlijk aantrekkelijk.”

Onno Wisman (l) en Mirjam Reimers (r)

Verbouwen met creativiteit

Daar moest nog wel wat voor gebeuren: een intensieve verbouwing. Impact Stewards bleef dan ook nauw betrokken om dit programma in goede banen te leiden. Elke verbouwing kent tegenvallers en verrassingen, en zo ook deze. Net als in de meeste delen van Nederland zit ook in Elst het elektriciteitsnet vol. Sanquin zou het pand flink gaan verduurzamen; toch bleef een zwaardere elektriciteitsvoorziening nodig voor onder andere de luchtbehandeling en het koelen en verwerken van bloed- en plasmaproducten.

Ivo legt uit: “We zouden al veel energie besparen door goede isolatie, een warmte-koude opslag (WKO) installatie en batterij-opslag. Ook hebben we altijd generators in huis voor noodsituaties. Toch was het spannend of we konden opengaan zonder deze aansluitingen. We hebben onze creativiteit gebruikt om dat toch mogelijk te maken, waaronder door intensief overleg met de netbeheerder en door het inrichten van een eigen energie-hub.”

Intensief contact met stakeholders

En zo waren er meer uitdagingen, vertelt Mirjam Reimers, de interne programmamanager die vanaf 2024 betrokken was: “Na een intensieve verbouwing, kon het pand in juni 2025 – we kregen wat respijt van de nieuwe eigenaar van onze oude locatie – opgeleverd worden. Net op de dag dat een van onze afnemers een audit wilde uitvoeren, stond de vloer helemaal blank. Bleek er een boutje in een boiler niet goed aangedraaid te zijn. Toen hebben we snel gedweild, het natuurlijk netjes gemeld bij de inspectie en alles gelukkig op tijd opgelost.”

Waren er nog meer verrassingen? Mirjam vertelt: “Dankzij alle goede voorbereidingen hadden we een scherp beeld van hoe het pand ingericht zou moeten zijn, maar the proof of the pudding is in eating it. We hebben steeds intensief contact gehouden met de OR en in de projectgroep waren zo ongeveer alle disciplines van Sanquin vertegenwoordigd. Door de nauwe samenwerking op locatie met alle betrokkenen hebben we veel verrassingen op kunnen lossen, gelukkig in de meeste gevallen voordat ze een probleem konden worden. Al deze ervaringen namen we ook weer mee naar de volgende locaties.”

Doorpakken met de zorglogistiek

Ook voor de nieuwe uitgiftelocatie in Weert moest een nieuw pand gevonden worden. Het werd een voormalige yogaschool. Onno legt uit: “Een uitgiftelocatie is technisch wat minder ingewikkeld, maar daardoor niet minder spannend. Het weekend dat deze locatie openging zijn we meteen getest: er kwamen –spoedaanvragen binnen, en dat terwijl er wegwerkzaamheden waren. Gelukkig heeft iedereen gemerkt dat we de afspraken kunnen nakomen.”

Intussen pakt Sanquin door: ook de tweede bewerkingslocatie in Groot-Amsterdam zal gaan verhuizen naar een geoptimaliseerd pand. En daar stopt het niet, vertelt Ivo: “De volgende stap zal het optimaliseren van de donorlocaties zijn.” Op naar een optimale en toekomstbestendige keten.

Zorg Supply Chain team Sanquin
Onno Wisman, Tim van Rees en Mirjam Reimers (vlnr)

Positieve effecten

Wat levert zo’n traject uiteindelijk op? Ivo vertelt: “Net als veel bouwprojecten hebben we last gehad van stijgende materiaal- en personeelskosten. Gaandeweg bleken we ook flink te moeten investeren in onze eigen energievoorziening – meer dan van tevoren bedacht. We zagen de financiële business case krimpen – had het nog wel zin om door te gaan? Toch zijn dit soort investeringen soms echt nodig voor een toekomstbestendige keten. Zo’n groot project heeft ook positieve neveneffecten: het heeft silo’s binnen de organisatie doorbroken en onze manier van werken aan programma’s verbeterd.”

De juiste zorg supply chain hulp

Hoe was het om aan dit project te werken, samen met Impact Stewards? Ivo: ”Het was een ontzettend mooi project, want je begint met een strategische keuze maar gaandeweg wordt het heel concreet – tot aan de raamkozijnen toe. Omdat we zelf niet alle deskundigheid hadden, was het goed om de juiste expertise en een frisse blik van buiten aan boord te hebben in de vorm van Impact Stewards. Natuurlijk hebben we uitdagende momenten gehad, zeker toen de business case minder gunstig bleek uit te vallen dan vooraf gedacht. Maar al met al was het buitengewoon prettig samenwerken.”

Mirjam vult aan: “Ik kwam als intern programmanager bij Sanquin toen dit project al liep. Ik houd wel van een uitdaging en dit project was dat zeker. Er zat geen lucht in de planning, dus er hing veel vanaf. Stap voor stap heb ik het overgenomen van Impact Stewards en dat verliep heel soepel – iedereen was heel open.”

Lessen voor anderen

De zorg supply chain en huisvesting zijn een belangrijk dossier in elke zorgorganisatie. Wat kunnen anderen leren van deze ervaringen? Ivo vertelt: “Als je een nieuw pand overweegt, kijk dan ook echt naar de elektriciteitsvoorziening. De meeste zorginstellingen hebben zwaardere aansluitingen nodig dan een gemiddelde organisatie en het is inmiddels niet meer vanzelfsprekend dat die door de netbeheerder geleverd wordt. Het kan je project maken of breken.”

“Ook voor ons was het een uitdagend en ook ontzettend leuk project. Sanquin is een heel open organisatie en ook de Raad van Bestuur was heel betrokken en toegankelijk. Dan kun je samen snel doorpakken. Het pas ook bij onze filosofie om zo’n project over te dragen aan de organisatie zelf en ik ben blij dat dit goed is gelukt.” – Zorg supply chain expert Tim van Rees

“Als je denkt aan een verhuizing, dan denk je niet snel aan strategie en transformatie. Toch is dit het geval: de fysieke inrichting van je zorg supply chain is een strategische keuze die ook veel impact heeft op betrokkenen. Het was heel bijzonder om Sanquin hierin te begeleiden.” – Chief Impact Officer Patrick Filius

Benieuwd wat we kunnen betekenen?

Patrick Filius

Chief Impact Officer

Chief Impact Officer

patrick.filius@impactstewards.com