Lessen van 1 jaar Integraal Zorg Akkoord

Breakline

Als we de zorg betaalbaar, toegankelijk en duurzaam willen maken, dan moeten we echt anders en slimmer gaan werken. Meer passende zorg. Meer samen. Meer digitaal. Alleen: dat gaat niet vanzelf. Zeker niet met de problemen die al op het bord liggen van zorginstellingen: personeelstekorten, financieringstekorten. Het Integraal Zorg Akkoord (IZA) maakt financiële ondersteuning voor transformatie vrij. Een pot van 2,8 miljard euro. Beschikbaar via de zorgverzekeraars. Voor zorginstellingen die samen in de regio aan de slag gaan met transformatie.

Een jaar na de start van het IZA is het tijd om de eerste lessen te trekken. Met die insteek kwamen 16 managers en bestuurders van ziekenhuizen, verpleeghuiszorg, ambulancezorg, GGZ en zorgverzekeraars bij elkaar voor een ronde tafel. Hoe vergaat het zorginstellingen die plannen hebben ingediend? Wat komt er kijken bij het maken van de plannen? (Veel!) Wanneer komt een plan in aanmerking voor financiering? En – ook belangrijk – wanneer niet? Wat gebeurt er eigenlijk achter de schermen bij de zorgverzekeraars?

Leren van OLVG en Zilveren Kruis

Manager zorgverkoop Georgina Kay van het OLVG is een echte koploper. Zij heeft met haar team succesvol aanvragen gedaan voor 6 projecten waarin het Amsterdamse ziekenhuis betrokken is. Ze deelde haar ervaringen met de groep.

Jori Hoendervanger van het Zilveren Kruis is betrokken bij de beoordeling van de aanvragen die Zilveren Kruis ontvangt. Zij zit de interne beoordelingstafel voor en coördineert het proces met andere verzekeraars en overheidsinstellingen. Ook zij gaf een kijkje de keuken.

Er valt nog veel te leren, zoveel is duidelijk. Hier de 5 lessen die wij meenamen uit het rondetafelgesprek.

Les 1. De snelle toets is niet zo snel

Het verkrijgen van de transformatiegelden gaat in 4 fasen. De eerste fase is de Snelle Toets; een eerste schets van het transformatieplan, waarin de zorginstelling de context schetst waarbinnen de transformatie plaatsvindt, het doel van het transformatieproject, de instellingen waarmee het samenwerkt, de eerste business case met daarin de verwachte resultaten van de transformatie.

Dit klinkt vrij eenvoudig, maar de totstandkoming van zo’n eerste schets kost veel tijd. Denk aan het samenbrengen van alle interne en externe betrokkenen en het bereiken van overeenstemming over de plannen. Bovendien duurt het zo’n 4 weken voordat er een ‘ja’, ‘ja, mits’ of ‘nee’ terugkomt vanuit de zorgverzekeraar.

De tip? Reken op doorlooptijd van 2 tot 4 maanden voor deze eerste stap.

Les 2. De tweede zorgverzekeraar heeft een nieuwe rol

Zorgverzekeraars spelen vaker een rol in het verstrekken van overheidsgelden. De regel is: de zorginstelling dient een aanvraag in bij haar ‘eerste zorgverzekeraar’ (de marktleider in de regio). Nieuw in het IZA is dat deze zorgverzekeraar niet meer alleen beslist over het toekennen van gelden. Ook de tweede zorgverzekeraar beslist nu mee. Wel blijft de eerste zorgverzekeraar het aanspreekpunt voor de zorginstelling.

Dat compliceert de boel. Een tweede zorgverzekeraar maakt een heel eigen afweging en de stem van deze verzekeraar telt even zwaar. Zo klopte de tweede zorgverzekeraar van het OLVG opeens aan met extra vragen. Hoe kun je dan het beste reageren? Verwijzen naar de rol van eerste verzekeraar als contactpersoon? Of toch meewerken om kans op de gelden te vergroten? De zorgverzekeraars zijn op dit moment met elkaar in gesprek om dit proces beter te laten verlopen.

De tip? Schrijf de context haarscherp op voor de tweede zorgverzekeraar

Les 3. Het is spannend om jezelf vast te leggen op resultaten

Na de snelle toets is het tijd om de transformatieplannen uit te werken. Iedereen aan tafel begrijpt dat de besteding van publieke gelden verantwoord moet worden. Nieuw in het IZA is dat er niet alleen een inspanningsverplichting wordt aangegaan, maar ook een resultaatverplichting. Bovendien wordt gevraagd om KPI’s die ook gemonitord moeten worden.

Dat blijkt een heikel punt. Zorginstellingen vinden het spannend om zich op detailniveau vast te gaan leggen op uitkomsten van een – toch onzekere – transformatie. Wat als je de resultaten niet behaalt? Het geld achteraf terugbetalen zou een financiële strop kunnen betekenen. Zilveren Kruis geeft aan zoiets niet te verwachten. Evengoed is het monitoren van resultaten wel nodig. Als de gewenste resultaten van een transformatieproject uitblijven, moet je er niet mee doorgaan.

De tip? Formuleer KPIs die iets zeggen over het proces, en niet alleen het resultaat.

Les 4. Regionaal samenwerken is belangrijk

Een van de belangrijkste pijlers van het IZA is het stimuleren van regionale samenwerking. Het OLVG heeft al veel ervaring met regionale samenwerking. Dit heeft zeker geholpen in het snel aan boord krijgen van externe betrokkenen. Ook andere instellingen aan tafel die veel (regionaal) samenwerken, merken dat dit helpt in het maken van plannen. En – uiteraard – het uitvoeren ervan, straks. Voor wie hier minder ervaring in heeft, blijkt het nog erg zoeken. Houvast ontbreekt.

De tip? Klop bij de organisaties met een goed netwerk aan, zoals brancheorganisaties.

Les 5. Je hebt al snel externe hulp nodig

De eisen aan de plannen zijn hoog. Een ‘ja’ is niet vanzelfsprekend. En de mate van detail van de besteding van de gelden is groot. Dit kost zorginstellingen niet alleen veel tijd vooraf en bij het indienen van plannen, maar ook straks in het monitoren van voortgang en resultaten.

Veel zorginstellingen voelen zich genoodzaakt om externe adviesbureaus in te huren. En dat kan, want de kosten mogen worden meegenomen in de aanvraag. Dit raakt een gevoelige snaar.

De overheid, maar ook de sector zelf, wil juist de afhankelijkheid van bureaus verminderen. Het is cru dat de meeste plannen die succesvol zijn ingediend, tot stand zijn gekomen met adviesbureaus. Het team van OLVG heeft alles zonder externe hulp gedaan, met als resultaat dat het een zwaar en langdurig proces is geworden. Dus: wie profiteert er nu van deze gelden? Aan tafel komen we tot de conclusie dat de inzet van bureaus altijd als doel moet hebben om te versnellen en te leren om het voortaan zelf te doen. Voorkom afhankelijkheid.

De tip? Als je bureaus inhuurt, zorg ervoor dat zij kennis en kunde overdragen aan jouw mensen en dat de verandering geborgd is.

Ongetwijfeld zijn er nog meer lessen te leren. De komende tijd zullen nog veel aanvragen ingediend worden (veel zorginstellingen werken nog aan de eerste fase, zien we). Bovendien gaan veel plannen binnenkort ook de volgende fasen in. We houden je op de hoogte. En – als je zelf aan de slag gaat of bent hiermee – denken we graag met je mee.

Curious what we can do for you?

Daniel Brouwer

+31(0) 6 57 73 37 02

+31(0) 6 57 73 37 02

daniel.brouwer@impactstewards.com